Gestart 2025
Proeftuin(en) voor patentvrije zaadvaste rassen
Meer diversiteit aan patentvrije zaadvaste rassen op het veld en in de keuken, daar gaan initiatiefnemers Mieke Lateir en Marieke Berkhout voor. De voorbije jaren zijn er bij verschillende tuinders in Nederland en België rassenproeven en smaakproeven georganiseerd. Vanuit het ontstane enthousiasme zijn Mieke en Marieke in 2025 opnieuw gestart met deze rassenproeven voor o.a. stoksnijboon, buitenpaprika, buitenaubergine, rode biet, suikermais, komkommer, prei en boerenkool.
Het project ‘Proeftuin(en) patentvrije zaadvaste rassen’ heeft als doel de diversiteit aan zaadvaste rassen die geteeld wordt te vergroten. Er is veel meer mogelijk dan die ene komkommer of biet die in de supermarkt ligt. Met deze rassenproeven willen we telers motiveren om meer diversiteit binnen een gewas uit te proberen. Door ook smaakproeven te organiseren met consumenten en koks maken we iedereen bewuster van de vele mogelijkheden. Uiteindelijk willen we zoveel mogelijk mensen bewuster maken over de mogelijkheden in diversiteit. In plaats van dat grote bedrijven steeds meer gaan bepalen wat er op ons bord komt, draaien wij het juist om: de consument krijgt zelf een stem in wat hij/zij eet.
Door telers, koks en consumenten kennis te laten maken met een grotere diversiteit aan rassen kan de teler zelf, samen met de consument, bepalen wat er past op zijn/haar bedrijf. In 2025 hebben 16 tuinders meegedaan. Heb je interesse om in de toekomst ook deel te nemen, neem dan contact op met Marieke Berkhout (NL) of Mieke Lateir (BE).
In 2026 zullen de gewassen rode biet, wortel, pompoen, prei en boerenkool op het programma staan. De focus komt op najaarsteelten en op meer begeleiding bij de beoordelingen op het veld. Er zullen meer (online) bijeenkomsten plaatsvinden voor kennisuitwisseling en delen van ervaringen tussen de tuinders. Ook wordt er samen met de tuinders die al hebben deelgenomen gekeken of we regionale groepen van tuinders kunnen opzetten. Meer info over het project vind je via mobieletuinier.nl/proeftuin
Het Proeftuinenproject organiseerde in 2025 twee proeverijen: bij tuinderij Goutte in Riemst (België) en bij tuinderij de Groentemeester in Maassluis (Nederland). In 2026 zullen er ook weer proeverijen plaatsvinden. Wil je op de hoogte blijven? Meld je aan voor de nieuwsbrief van Stichting Zaadgoed.
Dit project is mede mogelijk gemaakt door het Willy Schilthuis Fonds.
Meer projecten
Boek ter ere van 100 jaar Loverendale
Boerderij Loverendale ter Linde viert dit jaar haar 100ste verjaardag. Het is het oudste biodynamische bedrijf ter wereld. Ter ere hiervan schrijft Ellen Winkel een boek dat naar verwachting in september uitkomt. Oprichtster Marie Tak van Poortvliet was een eigengereide, krachtige en vermogende vrouw met grote idealen. Biodynamische landbouw zag zij als de landbouw van…
SeedLinked NL – Participatieve vergelijking van zaadvaste rassen
SeedLinked is een wereldwijd platform waarop telers zelf hun ervaringen en de opbrengsten van voedselrassen registreren en vergelijken. Het is een goed werkend en groeiend Amerikaans platform waar nog geen Nederlandstalige versie van bestaat. Louis Bolk Instituut, Stichting Zaadgoed en Coöperatie Odin zijn een initiatief gestart om SeedLinked in het Nederlands te vertalen, zodat we…
Landwijzer
Het Willy Schilthuis Fonds heeft van Landwijzer vzw., opleidingscentrum voor biologische en biodynamische landbouw in Vlaanderen, een dringend verzoek ontvangen voor financiële ondersteuning. De reden is het drastisch inperken van de financiering door de Belgische overheid. Het vermogen van het Willy Schilthuis Fonds is relatief beperkt en past niet bij de omvang van gevraagde ondersteuning….
Onderzoek invloed planeten op ontwikkeling van rogge
In 2008 heeft Gerhard Jannink in onderzoek laten zien dat er grote verschillen zijn in de opbrengst van rogge bij verschillende bodembewerkingsmomenten. Omdat deze verschillen in opbrengst zo groot zijn (soms was de hoogste een veelvoud van de laagste) zou deze kennis een krachtige bijdrage kunnen leveren aan het vergroten van de voedselzekerheid in huidige…
Graankracht en Graankeuken
Kok Peter van Berckel en voedingskundige Petra Essink zijn beide gegrepen door ‘de kracht van graan’. Granen vormen de basisvoeding voor mensen, maar velen hebben problemen met het verteren van koolhydraten in het algemeen en granen in het bijzonder. Daarom vinden Peter en Petra dat mensen gestimuleerd moeten worden om anders met granen en graanbereiding…
Diermonologen
Over dieren in de veehouderij en hun welzijn wordt veel geschreven en gesproken. Maatschappelijk is er discussie of dieren rechten hebben en wat natuurlijk gedrag behelst. Om het maatschappelijke debat input te geven hebben we diermonologen geïntroduceerd, waarmee landbouwhuisdieren een eigen stem krijgen en de bezoekers in direct contact met de dieren gebracht worden. Zelf…
Vertaling boek Manfred Klett
Manfred Klett heeft veel inzichten rondom landbouw opgedaan in z’n leven als BD-boer nabij Frankfurt en in de internationale BD-landbouw-beweging. Nu, aan het eind van zijn werkzame leven, heeft hij het bijeen geschreven in een boek. In jubileumjaar 2024 is het boek ook in het Nederlands verschenen: Van Agro-industrie naar Landbouwkunst – Karaktertrekken van de biologisch-dynamische…
Aardedans op 15 BD-boerderijen
De Aardedans die de Dutch Eurythmy Dance Ensemble (DeDae) in 2024 (het jaar dat de biodynamische landbouw 100 jaar bestond) op boerderijen heeft uitgevoerd, heeft veel harten geraakt. Boeren gaven aan dat ze zich door de dansvoorstelling ‘gezien’ voelden. Een van de dansers, Susanne Visbeen, kijkt terug. ‘Tussen de eik en de linde, een open…
Zinnenprikkelende Kruidenwerkplaats
Langs de Omloop, een rustig landweggetje dat Schoorl met Bergen verbindt, lag decennialang een braakliggend en verwilderd landbouwperceel. Tot vreugde van de buurt kreeg Scorlewald, de nabijgelegen woon-werkgemeenschap, de kans om hier een biodynamische kruidenwerkplaats te ontwikkelen voor mensen met een beperking, die snel overprikkeld raken. Dankzij een legaat is er in de lente van…
Filmpje BD-museum
Met Pinksteren 2024, op 19 mei, werd het BD Feest van de Eeuw gevierd op Warmonderhof, ter ere van de 100ste verjaardag van de biodynamische landbouw. Zo’n 1500 mensen bezochten deze memorabele happening in een supersfeer met prachtig weer. Er was muziek, Aardedans, diermonologen, theater, de agrilympics, verhalen, herinneringen, ontmoetingen, lekkere hapjes en drankjes, etc….
Winterrogge project op scholen
In de herfst van 2023 is het ‘Winterroggeproject’ van de Biodynamische Vereniging van start gegaan, zodat biodynamische landbouw zichtbaar wordt in vrijescholen. Veel scholen hebben een eigen schooltuin waar ze biodynamisch tuinieren of ze bezoeken met klassen biodynamische bedrijven in de omgeving om mee te werken op het land of met de dieren. Vanuit het…
Toekomstbestendige werk- en denkwijzen
Verbeeldend Verbinden Albert de Vries en Geert-Jan van der Burgt hebben een verkennend onderzoek uitgevoerd naar hoe biodynamische boeren denken en werken. In deze tijd waar het zo nodig is om de omslag te maken naar een duurzame landbouw, heeft de biodynamische landbouw veel te bieden. Tot nu toe zijn boeren vooral bevraagd op hun…
SEED MATTERS – congres met Vandana Shiva
De wereldberoemde activiste Vandana Shiva vertelt tijdens het congres SEED MATTERS, op 1 juni in Antropia in Driebergen, over de strijd die zij al decennia lang voert tegen de overheersende krachten van de zaadgoed-multinationals. “We receive our seeds from nature and our ancestors. We have a duty to save and share them, and hand them…
Reclaim the Seeds
Reclaim the Seeds is een jaarlijks terugkerend evenement waarbij het uitwisselen van zaden en informatie wordt gecombineerd met discussie over politieke thema’s en praktische doe-workshops. Het doel is meer mensen betrokken te krijgen bij de strijd voor agrarische biodiversiteit en een robuuste, duurzame voedselproductie. Door de uitwisseling van zeldzame en aparte rassen te stimuleren draagt het…
Werkplaatsen Kringlooplandbouw
De Biodynamische Vereniging heeft samen met Land&Co en Louis Bolk Instituut een plan gemaakt voor een ‘Spoedcursus Kringlooplandbouw op biodynamische bedrijven’. Biodynamische boeren zijn immers al 99 jaar dag in dag uit bezig met het sluiten van de kringlopen. De subsidieaanvraag hiervoor is goedgekeurd, aangevraagd bij de rijksoverheid voor ‘kennisdelen over kringlooplandbouw’. Een mooie erkenning…
Reizende Landbouwcursus
Aanstormende jonge biodynamische boeren en de Landbouwsectie van de Antroposofische Vereniging organiseren werk-weekenden op boerderijen. Zo waren ze in 2022 in mei bij de Remeker-kaas boerderij en in oktober bij De Beersche Hoeve. Handen uit de mouwen en onderwijl geïnspireerd worden door de verhalen van de boer, de Landbouwcursus van Rudolf Steiner en de uitwisseling…
Winterstudiedag met Martin von Mackensen
Op uitnodiging van de Biodynamische Vereniging en Warmonderhof heeft Martin von Mackensen op 15 december 2022 een studiedag en Avondklas verzorgd op Warmonderhof. Martin werkt als boer en docent op Dottenfelderhof bij Frankfurt, een zeer divers biodynamisch bedrijf met een landbouwschool, en hij heeft de gave zijn met veel passie en diepgang te kunnen vertellen….
Biodynamische Diners
Samen eten aan een lange tafel op een biodynamische boerderij, waarbij ook boer en kok aanschuiven. Dat kan bij de Biodynamische Diners, oftewel ‘Biodyneren’, die worden gecombineerd met een rondleiding op de boerderij. In mei 2022 zijn de diners van start gegaan bij vier boerderijen. Alle zeven diners waren met zo’n 30 gasten uitverkocht. Veel…
Avondklassen Warmonderhof
Hoe ontwikkel je meer bewustzijn rond antroposofie en biodynamische landbouw? En stimuleer je het opdoen en delen van kennis en ervaring hiermee? Op de Warmonderhof in Dronten wordt zes maal per jaar een dynamische ontmoetingsplek georganiseerd voor boeren, burgers en studenten in de vorm van avondklassen. Momenten van thematische verdieping, inspiratie en ontmoeting op het…
Onderzoek naar de koers van de BD-beweging
‘Op welke wijze kan de BD-beweging optimaal bijdragen aan de ontwikkeling van de biologische en biodynamische landbouw in Nederland?’, was de vraag die het bestuur van de BD-Vereniging meegaf aan consultant Thijs Schiphorst. In de loop van 2022 hield hij dertig interviews met mensen uit de bio- en BD-branche. De belangrijkste conclusies die hij trekt…
Boek: Naar een duurzame landbouw in 2040
“Een systeem waar meer energie in gaat dan eruit komt, komt uiteindelijk tot stilstand”, concludeert Meino Smit op basis van zijn promotieonderzoek aan de Wageningen Universiteit. In zijn boek Naar een duurzame landbouw in 2040 heeft hij zijn promotieonderzoek bewerkt en geactualiseerd voor een breder publiek. Hij laat zien dat het huidige energie slurpende landbouwsysteem onhoudbaar…
Ahimsa – kunstwerk en podcasts
‘Ahimsa de rustende koe’ is een mooi en indrukwekkend kunstwerk, gemaakt door Jantien Mook. De enorme stalen sculptuur heeft een rondreis gemaakt langs allerlei plekken, zoals de Fruittuin van West en Urtica de Vijfsprong (zie foto), waarbij allerlei verdiepende activiteiten en discussies plaatsvonden over de landbouw en de rol van de koe. Het kunstproject kwam…
Boeren voor Boeren
Boeren voor Boeren Ervaren boeren zijn vaak wandelende encyclopedieën van ervaringskennis. De Biodynamisch Vereniging helpt deze kennis ontsluiten door jonge boeren in de gelegenheid te stellen één op één vragen te stellen over vraagstukken die spelen in het eigen bedrijf. LEES MEER Gestart in 2021
BD&Demeter Themadag over klimaat
Op 27 november 2021 organiseerden Stichting Demeter, BD-Vereniging en Aeres Warmonderhof een congres met als thema ‘Ademen met de klimaatcrisis’. Sprekers waren onder andere Klarien Klingen van Toekomstboeren “Wij werken met oplossingen voor het klimaat”, en Extinction Rebellion activiste Roos Saat. Zij riep het publiek in de zaal op tot actie: “Laat iedereen zien dat…
Boek: De opdracht een goed rentmeester te zijn
Onderzoeker Henk Pruntel heeft het verhaal van de biodynamische tuinder Jan Jonkman opgetekend. Deze West-Friese tuinder startte in 1986, samen met vrouw en kinderen, als één van de eerste een biodynamisch tuinbouwbedrijf aan de Bronsweg in Lelystad. Pruntel beschrijft hoe met de komst van gelijkgezinden aan de noordelijke stadsrand een biodynamisch centrum ontstond en hoe…
Project Collegiale Keten
Hoe vorm je op een duurzame manier een voedselketen? Een keten niet alleen gebaseerd op economische, maar ook sociale en ecologische principes, waarbij het belang van het geheel de drijvende kracht is achter de individuele ontwikkeling. In het kader van het project Collegiale Keten hebben Marion Schoenmakers en Caro van Roon in de afgelopen drie…
BD-beroepsontwikkeling
Sinds 2006 verzorgt de Biodynamische Vereniging intervisie, uitwisseling en coaching via de BD-beroepsontwikkeling. Dankzij de uitwisseling met collega’s zetten boeren stappen in hun persoonlijke ontwikkeling, de ontwikkeling van hun bedrijf én de ontwikkeling van de biodynamische landbouw in zijn geheel. De Vereniging traint ongeveer 25 coaches die tussen de 15 en 20 intervisie- en themagroepen begeleiden…
LANDBOUWKUNST 6 april 2026
Jaardag 30 mei 2026 11 maart 2026
In herinnering: Mar Baijens (1952-2026) 10 maart 2026
Project Proeftuinen: inspiratievol! 6 februari 2026
Gezocht Bestuursleden! 5 februari 2026